Świat ciągle próbuje uwolnić człowieka od wysiłku, powtarzalności i nudnych czynności. I zastanawiam się, czy przypadkiem nie usuwa czegoś, czego ludzki organizm psychicznie nadal potrzebuje.
Jako ojciec czwórki dzieci zauważyłem u siebie ciekawą rzecz. Czasami chętnie idę do pracy, jakbym potrzebował odpoczynku od domu. Chodzi mi o specyfikę aktywności w obydwóch miejscach, praca wydaje mi się łatwiejsza do zarządzenia. Po prostu dzieci są projektem permanentnie niedokończonego chaosu. I to nie jest zarzut, tylko natura rodzicielstwa. Tam ciągle coś trwa, wraca, zmienia się, rozsypuje i zaczyna od nowa.
Tymczasem w pracy albo w hobby zdarzają się momenty, kiedy człowiek może powiedzieć: „skończyłem”. Zamknąłem temat. Rozwiązałem problem. Coś działa. Coś jest gotowe. I mam wrażenie, że to uczucie jest psychicznie dużo ważniejsze, niż się dziś wydaje.
Artur Jabłoński napisał ostatnio bardzo ciekawy post o AI i pracy przyszłości. Jego główna teza była prosta, ale mocna: automatyzacja nie zostawi człowiekowi samych „fajnych rzeczy”, tylko głównie zadania trudne psychicznie — strategiczne, kreatywne i decyzyjne. Padło tam też bardzo trafne zdanie, że łatwiej „schować się” wśród zadań mniej obciążających głowę.
I to mnie uderzyło, bo nagle połączyło mi kilka obserwacji, które chodziły za mną od lat.
Dochodzi do tego jeszcze jedna rzecz. Social media i współczesny internet karmią nas nieustanną serią mikronagród. Scrollowanie daje ciągły strumień nowych bodźców, emocji, konfliktów, obrazów i krótkich impulsów dopaminowych. Organizm człowieka nie był projektowany do życia w takim tempie stymulacji. Człowiek kończy wieczorem fizycznie i mentalnie zmęczony, mimo że często przez cały dzień praktycznie nie zrobił nic materialnego.
Od lat obserwuję podobny mechanizm w modelarstwie plastikowym. To hobby sięga swoimi początkami lat 60. XX wieku. Z zewnątrz wygląda ono często jak dziwne hobby polegające na wykonywaniu nużących, powtarzalnych czynności. Szlifowanie. Wycinanie części. Składanie gąsienic czołgów. Poprawianie drobiazgów. Godziny pracy nad czymś, co komuś z boku może wydawać się stratą czasu.
A jednak właśnie te czynności potrafią działać uspokajająco. W świecie pełnym niedokończonych maili, otwartych kart przeglądarki, feedów social media i niekończących się projektów człowiek dostaje coś bardzo prostego: kawałek materialnej rzeczywistości, nad którą ma kontrolę. Można ją dotknąć. Można ją przypadkiem uszkodzić. Można ją postawić na półce. Można wrócić po latach i nadal istnieje fizycznie.
Od dawna miałem poczucie, że człowiek w świecie cyfrowym potrzebuje czegoś namacalnego. Czegoś, co istnieje poza ekranem. Czegoś, o co trzeba fizycznie dbać. Modelarstwo jest dokładnie takim doświadczeniem.
I być może dlatego tak wiele osób wraca dziś do hobby manualnych. Bo tam satysfakcja jest wolniejsza, ale bardziej naturalna. Przypomina bardziej sposób, w jaki człowiek funkcjonował przez większość historii: coś budował, poprawiał, kończył i widział realny efekt swojej pracy.
Zdjęcie NikonLamp
Co ciekawe, w branży modelarskiej słyszę od prawie 30 lat tę samą narrację: „to hobby zaraz umrze, bo młodzież ma komputery i gry”. Problem w tym, że ta branża istnieje już ponad 60 lat i praktycznie każda generacja mówiła to samo o następnej.
Znacie tę listę zagrożeń. Najpierw telewizja. Potem komputery. Potem gry. Potem internet. Potem smartfony. Potem Netflix. Grożą nam już ponad połowę historii tego hobby. A modelarstwo nadal istnieje.
Być może dlatego, że ono zaspokaja potrzebę, której świat cyfrowy nie potrafi do końca zastąpić. I miałem takie przeczucie już kilkanaście lat temu, jeszcze długo przed obecnym boomem AI: w epoce coraz bardziej cyfrowego świata fizyczne hobby mogą stać się nie mniej ważne, ale wręcz ważniejsze niż wcześniej.
Bo człowiek nadal pozostaje biologicznie bardziej łowcą-zbieraczem niż istotą stworzoną do życia w świecie natychmiastowych nagród i niekończącego się scrollowania.
Przez większość historii satysfakcja wymagała czasu, wysiłku, cierpliwości i fizycznego działania. Zdobycz trzeba było upolować. Przedmiot wykonać. Dom zbudować. Coś naprawić własnymi rękami.
I mam wrażenie, że całkowite uwolnienie człowieka od trudnych lub powtarzalnych czynności może wcale nie spotkać się z pełną akceptacją naszej biologicznej natury.
Być może właśnie dlatego coraz więcej osób będzie szukało czegoś realnego, wolniejszego i materialnego — nie po to, żeby być bardziej produktywnym, ale po to, żeby znowu poczuć naturalny rytm wysiłku, czasu i prawdziwej satysfakcji.
Chłopaki z forum już dzielą łupy. Demokratyzacja druku 3D w modelarstwie
„`